Φυσιολογική γονιμότητα

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ένα ζευγάρι να κατανοήσει ποιες είναι οι φυσιολογικές πιθανότητες να συλλάβει και ακόμα σημαντικότερο πόσο χρόνο χρειάζεται ένα φυσιολογικό, γόνιμο ζευγάρι  για να συλλάβει.

Ορισμός υπογονιμότητας

Υπογονιμότητα ορίζεται ως η αποτυχία σύλληψης ενός ζευγαριού το οποίο συνευρίσκεται ερωτικά με ικανοποιητική συχνότητα σε κάθε κύκλο ( >10 επαφές το μήνα ) για μια περίοδο ενός χρόνου εφόσον η υποψήφια μητέρα είναι κάτω από 35 ετών. Αν η γυναίκα είναι μεγαλύτερη από 35 χρονών τότε η περίοδος δοκιμασίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 6 μήνες για λόγους που θα αναλυθούν παρακάτω.

Ο μηχανισμός της φυσικής σύλληψης

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καταλάβει κανείς ότι στο ανθρώπινο είδος , δηλαδή σε φυσιολογικά και γόνιμα ζευγάρια όλα τα σπερματοζωάρια που χρησιμοποιούνται και ακόμα περισσότερο όλα τα ωάρια που απελευθερώνονται δεν είναι γόνιμα. Επίσης όλα τα γονιμοποιημένα ωάρια που προκύπτουν δεν είναι σίγουρο ότι θα φτάσουν στη μήτρα, ούτε ότι άμα φτάσουν θα εμφυτευθούν και ακόμα περισσότερο ούτε όταν εμφυτευθούν ότι θα οδηγήσουν τελικά στη γέννηση ενός υγιούς παιδιού.

Με άλλα λόγια ένα ωάριο ή ένα σπερματοζωάριο  ή ένα έμβρυο αποτελούν μία πιθανότητα σύλληψης και όχι μια βεβαιότητα.  Όλοι αυτοί οι περιορισμοί είναι που καθιστούν το ανθρώπινο είδος το πλέον δύσκολα αναπαραγόμενο είδος στο ζωικό βασίλειο και οι οποίοι πιθανότατα οφείλονται στην επιδίωξη της φύσης να διασφαλίσει την αναπαραγωγή του μόνο όταν είναι απόλυτα σίγουρη για το παραγόμενο αποτέλεσμα.

Ας επιστρέψουμε όμως στις βασικές προϋποθέσεις για να επιτευχθεί μία σύλληψη.

Χρειαζόμαστε ικανό σπέρμα, φυσιολογικά ωάρια και βατό μονοπάτι (ανοικτές σάλπιγγες).

Φυσιολογικό σπέρμα

Πολύ συχνά με επισκέπτονται ζευγάρια τα οποία μού δείχνουν ένα φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα και μού λένε «Ορίστε γιατρέ το σπέρμα δεν έχει πρόβλημα» ή και το αντίστροφο πάλι μού δείχνουν ένα παθολογικό σπερμοδιάγραμμα το οποίο αρκεί κατά τη γνώμη τους για να καταδικάσουν τον άνδρα σε «αιώνια» υπογονιμότητα. Τα πράγματα ευτυχώς ή δυστυχώς δεν είναι ακριβώς έτσι.

Ουσιαστικά το σπέρμα διακρίνεται σε δύο τμήματα-τα σπερματοζωάρια και το σπερματικό πλάσμα (seminal plasma). Τα σπερματοζωάρια με μικρή ποσότητα υγρού παράγονται στους όρχεις και στη συνέχεια μέσω των σπερματοφόρων σωληναρίων οδηγούνται στις σπερματοδόχους κύστεις όπου και αποθηκεύονται. Από τις σπερματοδόχους κύστεις απελευθερώνονται με τον ανδρικό οργασμό. Να σημειωθεί ότι το σπέρμα που απελευθερώνεται έχει ήδη παραχθεί πριν 72 ημέρες , όσο δηλαδή διαρκεί ένας κύκλος σπερματογένεσης.

Να σημειωθεί επίσης ότι όλοι οι κύκλοι σπερατογένεσης δεν είναι ίδιοι. Οι μελέτες δείχνουν ότι αρκεί ένα διήμερο επεισόδιο αυξημένης πυρετικής κίνησης για να καταστεί παροδικά ένας, κατά τα άλλα, γόνιμος άνδρας σε σοβαρά ολιγοσπερμικό ή ακόμα και αζωοσπερμικό. Επίσης το σπέρμα επηρεάζεται από τις καθημερινές συνθήκες διαβίωσης όπως την έντονη κόπωση , την υψηλή ή την ιδιαίτερα χαμηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Τέλος ακόμα και φυσιολογικοί , γόνιμοι άνδρες έχουν ορισμένους «κακούς» κύκλους σπερματογένεσης με αποτέλεσμα την παραγωγή ενός κακού σπερμοδιαγράμματος. Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι κανείς δεν μπορεί να καταδικάσει έναν άνδρα με ένα μόνο παθολογικό σπερμοδιάγραμμα αλλά θα πρέπει να λάβει ενδελεχές ιστορικό για τους τελευταίους δύο μήνες ζωής του και να τού ζητήσει επανάληψή του μετά από δύο μήνες για να έχει μία σαφέστερη εικόνα γύρω από τη γονιμότητά του.

Φυσιολογικό ωάριο

Το ωάριο (αυγό) είναι το έτερο από τα γενετικά υλικά που απαιτούνται για τη σύλληψη. Και ενώ λοιπόν ο άντρας είναι για όλη του τη ζωή προικισμένος με εκατομμύρια σπερματοζωαρίων ανά εκσπερμάτιση η γυναίκα έχει προικιστεί ήδη από την κοιλιά της μητέρας της  με πολύ περιορισμένο αριθμό ωαρίων. Όπως βλέπετε και στο διάγραμμα που ακολουθεί ένα θηλυκό έμβρυο προικίζεται με περίπου 4 εκατομμύρια ωάρια  εκ των οποίων τα μισά χάνονται λίγο πριν τη  γέννηση. Η έκπτωση της λειτουργίας των ωοθηκών συνεχίζεται όσο προχωρά η ηλικία και τελικά ο μέσος όρος των γυναικών φτάνει να αξιοποιεί μόνο  400 ωάρια περίπου μέχρι περίπου την ηλικία των 43 ετών. Παράλληλα , αυτό που έχει παρατηρηθεί προϊούσης της ηλικίας είναι ότι το γενετικό υλικό που φέρουν τα εναπομείναντα ωάρια είναι εύθρυπτο και συχνά ελαττωματικό γεγονός που προδιαθέτει σε γενετικές ανωμαλίες των εμβρύων που παράγονται και σε αποβολές.

Τα ωάρια βρίσκονται μέσα στις ωοθήκες και πολύ κοντά στις σάλπιγγες. Μια φυσιολογική απώλεια (απόπτωση) ωαρίων συμβαίνει στα θήλεα έμβρυα όσο ακόμα βρίσκονται στην κοιλιά της μητέρας τους. Από τη στιγμή που ένα κορίτσι φτάσει στην εφηβεία του, συνήθως ξεκινά και η ωορρηξία του.

Ουσιαστικά υπάρχουν δύο διεργασίες που λαμβάνουν χώρα την ίδια ώρα στη ωοθήκη και οι οποίες είναι παράλληλες . Η μία είναι η ενεργοποίηση μιας ομάδας ωαρίων σε διάστημα 120 ημερών, από τα οποία επιλέγονται τα καταλληλότερα για τη δεύτερη διεργασία η οποία είναι και η ωορρηξία.

Φυσιολογικό μονοπάτι

Με φορά από κάτω προς τα πάνω, το «βατό μονοπάτι» ορίζεται από

  • ένα καθαρό κόλπο,
  • ένα άρτιο ανατομικά τράχηλο με ικανοποιητική παραγωγή φιλικής προς τα σπερματοζωάρια βλέννας,
  •  μία άρτια ανατομικά ενδομητριακή κοιλότητα και
  • βατές σάλπιγγες.

Μετά την εκσπερμάτιση το σπέρμα του ανδρός εναποτίθεται στον οπίσθιο κολπικό θόλο. Το σπέρμα σε αυτή τη φάση βρίσκεται σε ζελατινώδη μορφή αλλά γρήγορα ρευστοποιείται .Είναι προφανές ότι εφόσον ρευστοποιείται ένα μεγάλο μέρος του θα κατρακυλήσει και θα βγει από τον κόλπο . Αυτό είναι μία απόλυτα φυσιολογική διαδικασία και δε χρειάζεται κανείς να κάθεται με τις ώρες στο κρεβάτι μετά από κάθε επαφή ή να απογοητεύεται αν κατρακυλήσει σπέρμα μετά την επαφή.

Το πρώτο εμπόδιο που συναντά το σπέρμα στο ταξίδι του για τις σάλπιγγες είναι η τραχηλική βλέννα η οποία επηρεάζεται κατά μείζονα λόγο από την ορμονική κατάσταση της ασθενούς αλλά και από την παρουσία ή όχι μικροβίων στον κόλπο. Η τραχηλική βλέννα πριν την ωορρηξία είναι πλούσια σε ποσότητα, υδαρής, λεπτόρρευστη και εύκολα διαπερατή από τα σπερματοζωάρια ενώ λίγες ώρες μετά γίνεται πρακτικά αδιαπέρατη.

Η αύξηση αυτή της ποσότητας της βλέννας μπορεί να επιτρέψει την άνοδο των σπερματοζωαρίων αρκετές ημέρες (μέχρι και 3) πριν την ωορρηξία. Με την προϋπόθεση ότι το ενδιαφερόμενο ζευγάρι έρχεται σε συχνές επαφές ( τουλάχιστον 2-3 ανά εβδομάδα) υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες να μην πετύχει την ωορρηξία.

Έχοντας ξεπεράσει αυτό το εμπόδιο της τραχηλικής βλέννας, το σπέρμα πρέπει να περάσει την ενδομητρική κοιλότητα και να φτάσει στις σάλπιγγες. Αν και το  σπέρμα χρειάζεται μόνο κάποια λεπτά για να φτάσει από τον κόλπο στις σάλπιγγες η κατασκευή του σώματος μας είναι τέτοια ώστε τελικά κύματα σπερματοζωαρίων συνεχίζουν να καταφθάνουν στις σάλπιγγες για πολλές ώρες ακόμα μετά την ερωτική επαφή. Αυτό φαίνεται να είναι μία πρόβλεψη της φύσης ώστε να μπορεί να ξεπεράσει τον συγχρονισμό της επαφής με την ωορρηξία. Υπολογίζεται  πάντως ότι τουλάχιστον το 15% των σπερματοζωαρίων που απελευθερώνονται φτάνει στις σάλπιγγες.

Εφόσον οι σάλπιγγες είναι διαβατές, επιτρέπουν στα σπερματοζωάρια να συναντηθούν με το ωάριο και να ακολουθήσει η γονιμοποίηση. Αν δε πάλι ο δρόμος για το έμβρυο είναι ανοικτός προς τη μήτρα, το έμβρυο που παράγεται είναι σε θέση να μετακινηθεί προς την ενδομητριακή κοιλότητα και να δώσει την πολυπόθητη εμφύτευση. Σε αντίθετη περίπτωση,  το έμβρυο εγκλωβίζεται μέσα στη σάλπιγγα και οδηγούμαστε μοιραία σε εξωμήτρια κύηση.

Δεμπεγιώτη Αναστασία

Δεμπεγιώτη Αναστασία

Ενδοκρινολόγος

Περισσότερα...

Το ιατρείο

iatrio

Περιβάλλον ευχάριστο και φιλικό.

Περισσότερα...

Βίντεο

Γυναικολόγος

Βίντεο από τον γυναικολόγο

Περισσότερα...